Bipolair en Zwangerschap

In de onderzoekslijn 'Bipolair en Zwangerschap' vindt momenteel een promotieonderzoek plaats getiteld:  

'De invloed van slaapverstoring tijdens de zwangerschap en rondom de bevalling op het functioneren in de periode na de bevalling bij vrouwen met een bipolaire stoornis.' 

Coordinator van deze onderzoekslijn is drs. Anja Stevens.
Op dit moment is Anja, naast haar werkzaamheden als psychiater en hoofd van het SCBS Bipolaire Stoornissen, bezig met voornoemd promotieonderzoek.

Voortgang van het onderzoek
In 2012 is de inclusie van het promotieonderzoek van Anja Stevens van start gegaan. Het onderzoek richt zich op de invloed van slaapverstoring tijdens zwangerschap en de perinatale periode op postpartum psychopathologie bij vrouwen met een bipolaire stoornis (SLEEPREG-BD).

De inclusie voor dit onderzoek is gestopt per 1 juli 2018. Het onderzoek bevindt zich nu in de fase waarin de data wordt geanalyseerd.

Het onderzoek

Zwanger zijn en het krijgen van een kind is voor de meeste vrouwen een vreugdevolle gebeurtenis. Voor vrouwen met een bipolaire stoornis is het hebben van een kinderwens vaak het begin van een zoektocht naar informatie over erfelijkheid, invloed van de zwangerschap op de bipolaire stoor nis en wel of geen medicatiegebruik tijdens de zwangerschap. Vooral de postpartumperiode is voor vrouwen met een bipolaire stoornis een risicovolle periode. De kans op een recidief is met medicatie gebruik 25 30% en zonder medicatiegebruik tegen de 70%.
Er zijn geen cijfers bekend over subsyndromale symptomen in de postpartum periode. Meer en meer is er aandacht voor slaapverstoring rondom de bevalling op postpartum psychopathologie. Echter, er is nog geen onderzoek gedaan waarin zowel stemming als slaap worden gemeten bij een groep zwangere vrouwen met een bipolaire stoornis (en/of een postpartum psychose in de voorgeschiedenis).

In 2012 startte de inclusie van (in totaal 100) patiënten voor het eerder genoemde promotieonderzoek. In dit onderzoek wordt bekeken of slaapverstoring tijdens de zwangerschap en/of in de periode van de bevalling een voorspeller (risicofactor) is voor depressieve, (hypo)manische of psychotische verschijnselen in de postpartum periode. Daarnaast wordt onderzocht wat het beloop van de bipolaire stoornis is tijdens de zwangerschap en de postpartum periode. Zo kijken we onder andere naar het medicatiegebruik tijdens de zwangerschap en het vóórkomen van depressieve en (hypo)manische symptomen.
Meer kennis over de invloed van slaapverstoring tijdens zwangerschap en de perinatale periode kan helpen bij het ontwikkelen van richtlijnen voor preventie/behandeling van een postpartum psychose en postpartum depressie bij vrouwen met een verhoogd risico hierop. 
Het is een naturalistische studie. De studie heeft geen invloed op de behandeling die gegeven wordt. Patiënten worden eenmaal geïnterviewd (bij inclusie) en vervolgens wordt op vooraf vastgestelde tijden gevraagd vragenlijsten in te vullen. Ook houden deelneemsters gedurende in totaal acht weken een slaapdagboek bij. Na de bevalling zullen obstetrische gegevens opgevraagd worden bij de gynaecoloog. Het onderzoek duurt vanaf enig moment in de eerste drie maanden van de zwangerschap tot twaalf weken na de bevalling.

Promotoren en co-promotoren
Het onderzoek is een samenwerking van het SCBS Bipolaire Stoornissen en het VUmc. De onderzoeksgroep bestaat uit:
- prof. dr. Ralph Kupka (promotor)
- prof. dr. Adriaan Honig (promotor)
- dr. Stasja Draaisma (copromotor)
- prof. dr. P.J.J. Goossens (copromotor)
- dr. Elise Knoppert - van der Klein

Eno (zorgverzekeraar) heeft een subsidie gegeven.

Dit prospectieve cohort willen we als basis gebruiken voor meerdere (deel) onderzoeken. Tevens zijn er plannen om de ontwikkeling van de kinderen te volgen met als doel meer duidelijkheid te krijgen van het effect van medicatie en/of psychiatrische symptomen tijdens de zwanger schap op de ontwikkeling van de kinderen. Een literatuuronderzoek is gedaan door M. van der Klis, student verplegingswetenschap (begeleid door prof. dr. Peter Goossens) met als thema: Tegen welke zorgen, problemen en onzekerheden lopen vrouwen met een psychiatrische stoornis aan voor of tijdens zwangerschap. Het opzetten van een kwalitatieve studie is in uitvoering.