Behandeling

Hoewel er nog geen uitzicht is op totale genezing voor een bipolaire stoornis, kunnen de ziekteverschijnselen in goede banen worden geleid. Ook kunt u leren om op een goede manier met uw ziekte om te gaan. Een bipolaire stoornis hoeft u er niet van te weerhouden een ‘gezond’ leven te leiden.

Net als bij andere ziekten is het mogelijk met de juiste kennis, medicijnen en leefwijze weer in een goed evenwicht te komen. Het zorgprogramma bipolaire stoornissen reikt u handvatten aan om dit evenwicht te behalen. Samen met uw behandelaar beoordeelt u welke therapieën voor u het meest geschikt zijn.

Het zorgprogramma bipolaire stoornissen biedt de volgende methodes aan:

  • Medicamenteuze behandeling;
  • Steunende structurerende begeleiding;
  • Psycho-educatie, cursusmethode voor patiënten en naastbetrokkenen;
  • Signaleringsplan;
  • Lifechart;
  • Structuur aanbrengen in activiteiten bij stemmingsstoornissen.

Medicatie
Wanneer u een bipolaire stoornis heeft, wordt vrijwel altijd overgegaan op behandeling met medicijnen. Vaak is een bipolaire stoornis goed te behandelen. Bij het bepalen van de voor u beste behandeling is het voor u van belang te weten welke soorten medicijnen er zijn en wat de bijwerkingen kunnen zijn.

Doel
Het opheffen of verminderen van manische of depressieve klachten zodat u in een stabiele fase komt en stabiel kunt blijven.

Door wie?
Medicijnen worden door de psychiater of arts voorgeschreven. 

Bij de bipolaire stoornis komen depressieve periodes en manische periodes voor. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat deze periodes zo kort mogelijk duren. Er zijn verschillende soorten medicijnen die bij de behandeling van een bipolaire stoornis een rol spelen. Deze zijn ingedeeld in de groepen stemmingsstabilisatoren, antipsychotica, antidepressiva en benzodiazepinen.

Hieronder vindt u een overzicht van de medicijnen die bij een bipolaire stoornis een rol spelen:

Middel

Gebruik

Stemmingsstabilisatoren

  • Onderhoud behandeling
  • Acute manie
  • Acute depressie

Antipsychotica

  • Acute manie
  • Onderhoud-behandeling
  • Psychotische depressie

Antidepressiva

  • Acute depressie (in combinatie met een stemmingsstabilisator)

Benzodiazepinen

  • Acute manie
  • Acute depressie

Reactievermogen
Alle genoemde medicijnen kunnen uw reactievermogen beïnvloeden. Alcoholgebruik wordt afgeraden. In het begin mag u tijdelijk niet autorijden. Omdat medicijnen soms uw bloedspiegel of de werking van andere medicijnen kunnen beïnvloeden, is het belangrijk om uw arts altijd te vertellen welke medicijnen u precies gebruikt.

Kinderwens en zwangerschap
Denken u en uw partner erover om een kind te krijgen? Dan is het belangrijk dat u dit met uw arts bespreekt. Hij/zij kan met u de vragen over erfelijkheid en medicijngebruik tijdens de zwangerschap bespreken. Medicijngebruik tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Soms is het mogelijk te stoppen met de medicijnen, maar vaak niet. Uw arts kan met u en uw partner de verschillende mogelijkheden bespreken.

Behandelduur
Vaak dient u stemmingsstabilisatoren een lange tijd te gebruiken. Soms zelfs uw hele leven. Anti-psychotica, antidepressiva en benzodiazepinen kunnen meestal gestopt worden als de manische of depressieve periode voorbij is. In overleg met uw arts bespreekt u wat in uw situatie het beste is. Het is belangrijk dat u de medicijnen volgens voorschrift inneemt. Wanneer u twijfelt of u de medicijnen nog wilt blijven gebruiken, is het goed om dit met uw arts of verpleegkundige te bespreken. Zomaar stoppen met de medicatie vergroot het risico op een nieuwe depressie of manie.

Metabole stoornissen
Mensen die een psychiatrische klacht hebben, hebben een grotere kans op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten en suikerziekte. De kans neemt toe als er ook nog eens sprake is van de kwetsbaarheid voor een psychose en het gebruik van medicijnen zoals antipsychotica, stemmingsstabilisatoren en antidepressiva. Om die reden willen wij u jaarlijks controleren met een zogenaamde metabole screening, vaak gekoppeld aan een tevredenheidsonderzoek en andere metingen die het beloop van uw ziekte inzichtelijker maken. Bij de metabole screening worden uw gewicht, buikomvang, bloeddruk en pols jaarlijks vastgelegd. Ook wordt uw bloed onderzocht. Er wordt gekeken naar onder andere uw bloedsuiker, cholesterol en andere vetten en leverenzymfunctie en de normale bepalingen die al worden gedaan als u een stemmingsstabilisator gebruikt.

Zelfmanagement
Het hebben van een chronische ziekte heeft veel impact. De ervaring leert dat patiënten met een bipolaire stoornis die ermee leren leven minder last hebben van de stoornis. Ermee leven betekent: bewust zijn van het mogelijk terug keren van een episode, daar alert op zijn en weten wat te doen om het niet erger te laten worden. Dit is het managen van de ziekte, of wel zelfmanagement. Dit kan door het bijhouden van een lifechart of signaleringsplan.Psychologische behandeling
Er zijn meerdere vormen van psychologische behandeling mogelijk bij een bipolaire stoornis. Psychische draagkracht kan van invloed zijn op de bipolaire stoornis. De sterkte van iemands psychische draagkracht wordt onder andere beïnvloed door karaktereigenschappen, de vaardigheid om problemen op te lossen en het hebben van steun van de naaste omgeving. In de psychologische behandeling wordt gewerkt aan het versterken van de psychische draagkracht. Daarnaast richt een psychologische behandeling zich op acceptatie van de ziekte, het leren omgaan met bepaalde gedachten en gedrag, het weer opbouwen van het leven na een episode of het vergroten van therapietrouw. Veel voorkomende vormen van behandeling zijn cognitieve gedragstherapie, interpersoonlijk en sociaal ritme therapie  en psychotherapie.​